Dikkat, öğrenmenin temel bileşenlerinden biridir. Bilginin fark edilmesi, ilgili olanın seçilmesi, görev üzerinde kalınması ve gerektiğinde dikkatin yeniden yönlendirilmesi farklı dikkat süreçlerinin birlikte çalışmasını gerektirir. Bu süreçler dört ana başlıkta ele alınır: odaklanmış, sürdürülebilir, seçici ve bölünmüş dikkat.
CSR RampUp®'ta dikkat, okumadan ayrı bir beceri olarak değil; okuma performansının içine yerleşmiş bilişsel bir süreç olarak ele alınır.
Dikkat Tek Bir Şey Değildir Günlük dilde "dikkati var" ya da "dikkati yok" deriz. Oysa dikkat farklı bileşenlerden oluşur.
Odaklanmış Dikkat — Belirli bir uyarana veya göreve yönelmeyi sağlar.
Sürdürülebilir Dikkat — Dikkatin belirli bir süre boyunca görev üzerinde korunmasıyla ilişkilidir.
Seçici Dikkat — İlgili bilgiyi seçerken dikkat dağıtıcı uyaranları geri planda tutmayı destekler.
Bölünmüş Dikkat — Birden fazla bilgi kaynağının veya görevin eş zamanlı yönetilmesi gereken durumlarda devreye girer.
Okuma sırasında bu süreçler görevin niteliğine göre farklı oranlarda kullanılır.
Dikkat Okumayı Nasıl Etkiler? Bir öğrenci metin üzerinde ilerlerken dikkati sık sık dağılıyorsa sözcükleri görmeye devam edebilir; ancak cümleler arasındaki anlam bağlantısını kaybedebilir.
Bazen kendini aynı satırı tekrar tekrar okurken bulabilir. Bazen paragrafın sonuna geldiğinde başındaki bilgiyi unutabilir. Bazen de soruyu tam okumadan cevap verebilir.
Bu nedenle dikkat, okunan bilgiyi seçebilmek, işleyebilmek ve anlamlandırabilmek için temel bir süreçtir.
CSR RampUp®'ta Dikkat Nasıl Ele Alınır? CSR RampUp® dikkat ve okuma çalışmalarını bir bütün olarak ele alır. Dikkat çalışmaları; görsel algı, okuma, yönerge takibi, hız, anlama, çalışma belleği, dürtü kontrolü ve okuma stratejileri gibi farklı beceri ve süreçlerle birlikte yapılandırılır.
Böylece öğrenci yalnızca bağımsız dikkat egzersizleri yapmakla kalmaz; dikkatini okuma ve öğrenme sürecinde etkili biçimde kullanmayı da deneyimler. Bu bütünlüğün okuma egzersizleriyle nasıl birleştiğini Okuma Egzersizi mi, Bilişsel Antrenman mı? yazımızda bulabilirsiniz.
Dikkat Eğitilebilir mi? Dikkat, farklı görevler ve öğrenme süreçleri içinde çalıştırılabilen ve uygun stratejilerle desteklenebilen bilişsel bir süreçtir.
Dikkati belirli bir göreve yöneltme, dikkat dağıtıcı uyaranları geri planda tutma ve gerektiğinde yeniden odaklanma gibi beceriler; yapılandırılmış çalışmalar ve tekrarlarla desteklenebilir. CSR RampUp®'ta amaç öğrenciye yalnızca "dikkatli ol" demek değil; dikkatini nasıl yöneteceğini ve okuma sürecinde nasıl daha etkili kullanacağını uygulamalar içinde deneyimletmektir.
Dijital Ortamda Dikkat Dikkatin korunması gereken alanlardan biri de dijital okuma ortamlarıdır. Bildirimler, sekmeler arası geçişler ve sürekli akan içerikler dikkati bölme eğilimindedir. Bu konuyu Dijital Çağda Okumak yazımızda daha ayrıntılı ele alıyoruz.
Sonuç: Dikkat Okumanın Ayrılmaz Bir Parçasıdır Okuma hızı ve anlama düzeyi yalnızca kelimeleri ne kadar hızlı okuyabildiğimizle ilişkili değildir. Dikkatin okuma sürecinde nasıl kullanıldığı da okuma performansında önemli bir rol oynar.
Bu nedenle CSR RampUp®'ta dikkat, okumadan ayrı bir çalışma alanı olarak ele alınmaz; okuma performansını destekleyen temel bilişsel süreçlerden biri olarak değerlendirilir. Dikkat, hız ve anlamanın bu bütünlüğünün tamamını Neden Comprehensive Speed Reading RampUp®? yazımızda bulabilirsiniz.
CSR RampUp®
Dikkat ve okuma arasındaki ilişkiyi keşfedin